WITSEN, VAN (HENRI)

Henri van Witsen (Amsterdam, 23-10-1895)1

Henri van Witsen was procuratiehouder en chef export/verkoop bij Polak & Schwarz*. Hij was volgens Gerard Duijf een 'klein, dik heertje, vaak in gedachten'. Henri was een leidende figuur bij de essencefabriek.

Gezin

Hij trouwde in 1924 met Serliena Kolthoff (Amsterdam, 24-11-1902). Het echtpaar ging op de Harmoniehof 38 II wonen, in Amsterdam Oud-Zuid. In 1929 zou ook de familie Groenman-Polak/Kijzer* in deze straat komen wonen. Er werden drie kinderen geboren: Judith (Amsterdam, 21-3-1925), Maurits (Amsterdam, 24-1-1928) en Rosalina (Amsterdam, 29-4-1935).

Onderduik

Henri dook in het najaar van 1943 met zijn gezin onder in Brussel, geholpen door Cook Brummer, de 'arische' directeur van Polak & Schwarz. In dezelfde actie ging ook de weduwe van Samuel Schwarz, Ella*, met haar drie zoons naar Brussel. Henri werd daar opgepakt door een jodenjager. Het was 'een Poolse jood die werktuig van de SS was', zoals in het naoorlogse jaarverslag van het bedrijf werd vermeld. Henri zat vijf dagen gevangen op de Avenue Louise en werd daarna, als Nederlandse jood, 'met een speciale trein via Westerbork naar Auschwitz gebracht'. Het verslag preciseert: "Aldaar zijn bij aankomst alle mannen boven 45 jaar in de gaskamers gebracht, n.l. 1500 van de 2000."2 Onder deze mannen bevond zich ook Henri van Wissen.

Arrestatie

Zijn dochter Judith schrijft: "Mijn vader werd vrijdag 12 mei 1944 opgepakt door de gevreesde Jacques, een jood die samen met een Gestapo-man in een zwarte Citroën met rode wieldoppen door Brussel en omgeving à 700 francs jacht maakte op 'verdachte' joodse slachtoffers. Mijn vader is, zover we weten, vanuit Mechelen, het Belgische Westerbork, op woensdag 17 mei op transport gesteld; deze trein schijnt via Westerbork op 19 mei 1944 langs Bergen-Belsen gereden te zijn naar Auschwitz. De datum van het (eufemistisch genoemde) overlijden van mijn vader op 22 mei 1944 lijkt dus wel waarschijnlijk."3 Het slachtofferregister van de Oorlogsgravenstichting geeft geen sterfdatum.

Verwanten

De vader van Serliena, Meijer Kolthoff (1866) werd op 5 maart 1943 in Sobibor vermoord.4 Judith van Witsen schrijft dat Ella's zoon Paul Schwarz* op dezelfde wijze vanwege het 'kopgeld' is opgepakt, in het plaatsje Chaumont-Gistou, maar zich wist vrij te praten.

Vervolg

Serliena zelf hertrouwde in 1953 met Simon Witjas (1883). Ze overleed op 11 oktober 1997 in Amsterdam, 95 jaar oud. Haar zoon Maurits van Witsen werd ingenieur en professor in de spoorwegkunde te Delft.