BLITS (JACOB)

Jacob Blits (Amsterdam, 10-9-1883 – Santa Monica, 5-3-1956) en Sara Blits-de Wilde (Amsterdam, 26-8-1881 – Amsterdam, 3-12-1961) met hun zoon en schoondochter Louis Blits en Eva Blits-Cohen en hun kleinkind Sonja (Amsterdam, 8-6-1939), alsmede Louis' broer David Blits (Amsterdam, 13-9-1913 – Santa Monica, november 1980)1

Smid-bankwerker Hendrik Heidel (1909) en echtgenote Saakje Heidel-de Jong (Leeuwarden, 1912) lieten in hun huis aan de Oud Heinstraat 16 in Zaandijk zeker zeven joden onderduiken, ondanks het feit dat ze zelf vier dochters hadden in de leeftijd van 2-12 jaar. Hun huis had twee verdiepingen, met alleen beneden een toilet. Er was geen bad. Boven waren drie slaapkamers. Twee ervan waren bestemd voor de volwassen onderduikers, die allen een schuilnaam droegen. Vanaf 1943 zorgde het verzet voor voedselbonnen.

Drie generaties

In het najaar van 1942 kwam, via verzetscontacten, het oudere echtpaar Jacob en Sara Blits uit Amsterdam, alsmede Sara Polak-Frankfort*. Het echtpaar Blits woonde voordien in de Amsterdamse Milletstraat 46. Een paar maanden later vroeg het verzet of ook de 4-jarige Sonja Blits naar Zaandijk mocht komen: het kleinkind van sigarenmaker/agent in tabak Jacob en Sara voelde zich ongelukkig op haar onderduikplek. Hendrik en Saakje stemden toe. Sonja (schuilnaam 'Rietje Knok') bleef tot vlak voor het het einde van de oorlog. Ze werd samen met de vier andere dochters groot gebracht en sliep in hetzelfde bed als haar 'zusjes'. In de loop van 1943 arriveerden ook Sonja's ouders, Louis en Eva Blits; zij zouden een jaar blijven. Toen in juni 1944 mevrouw Polak vertrok, kwam in haar plaats een broer van Louis, David Blits*. Diens echtgenote Sara Jozina Blits-Leefsma* was met haar ouders vlakbij ondergedoken, in de Karl Marxstraat 7. Vanwege de razzia's op mannen die in Duitsland moesten gaan werken, dook Hendrik Heidel in het najaar van 1944 zelf onder. Saakje had nu alleen de verantwoordelijkheid. Het Nationaal Steunfonds zorgde via de Zaandamse verzetsman Remmert Aten voor het geld dat nodig was om de onderduikers te verzorgen. Joop en Lena Keijzer, de op Oud Heinstraat 18 wonende buren van het echtpaar Heidel, gaven het van Aten ontvangen geld door. Alle bewoners van het huis kwamen ongedeerd de oorlog door. Sonja bracht ook nog enige tijd door op een onderduikplek in Zaandam en maakte daar de bevrijding mee.

Vervolg

Jacob en Sara Blits emigreerden in 1949 naar de Verenigde Staten. Sonja Blits verhuisde met haar ouders eveneens naar de VS. Zij kwam over toen haar oorlogsmoeder in mei 2000 in het Noord-Hollandse Provinciehuis de Yad Vashem-onderscheiding ontving. De onderscheiding dateerde officieel van 11 november 1999.