GOUDSMID (ABRAHAM)
Echtpaar Abraham Goudsmid (Noorddijk, 24-5-1861)1
Abraham trouwde in Leeuwarden op 5 juli 1902 met de niet-joodse Anna Goudsmid-Hielkema (Bergum, 22-1-1875). Eind oktober 1930 kwam het echtpaar met een woonwagen vanuit Amsterdam naar Zaandam. De wagen stond op het terrein van Oud Zaenden. De toen al 69-jarige Abraham Goudsmid was kermisreiziger.
Voor de oorlog
Eind 1933 kwam Philippus Goudsmid (Steenwijk, 9-7-1902), eveneens kermisreiziger en samenwonend met een katholieke vrouw, op hetzelfde terrein staan als zijn vader. In Zaandam werd op 4 januari 1934 Philippus' zevende kind geboren, Philippus jr., waarna hij de moeder, Alena Bartels (Hengelo, 28-2-1902) officieel huwde. De andere kinderen van Phillippus en Alena, allen thuiswonend in 1942, waren Annie, Abraham, Klaziena, Hermanus, Janna en Dorus. Phillippus sr. overleed in 1954, zijn echtgenote in 1986, Philippus jr. in 1979.
Prinsenstraat
Abraham en Anna Goudsmid betrokken in juni 1934 een woning aan de Prinsenstraat 58. Anderhalf jaar later verhuisden ze naar het Bakkerspad en vanaf januari 1937 woonde het echtpaar aan de Kegelbaanstraat 5. Deze straat bestaat nu niet meer. Hij liep van het Rustenburg naar de Vaart.
Oorlog
Op 25 april 1941 vulde Abraham eigenhandig een verklaring in dat hij geen radio bezat. Hij voegde toe: "Wij hebben nooit een toestel gehad, wel centraal radio." 63 andere joodse burgers vulden eveneens een dergelijke niet-bezitverklaring in. Politieambtenaar Osinga controleerde of dat klopte.
Abraham Goudsmid was 80 jaar toen de brief over gedwongen vertrek hem bereikte.
Verblijf in Zaandam
Toen de burgemeester van Zaandam begin maart 1942 moest rapporteren hoeveel joodse burgers de gemeente nog telde waren dat er 11, van wie er vier waren ondergedoken, drie in het ziekenhuis of een gevangenis zaten, en vier hoogbejaard waren. Abraham was van deze vier de enige die geen slachtoffer van de holocaust zou worden. Hij was van hen ook de enige gemengd gehuwde.
1 Aufstellung nr. 21 (2 pers.) met grote Z; Evacuatierapporten; Burgemeesterslijst 7 maart (NIOD); Gezinskaart; Informatie van Geert Goudsmid (8 en 9-12-2010)
17 januari 1942
Op zaterdag 17 januari 1942 staat Abraham Goudsmid -geschreven als Goudsmit- als eerste op het briefje van de politieman. Naast zijn naam is met potlood genoteerd: "Blijven." Onderaan, bij de vooraf gemelde zieken, staat zijn naam niet. Maar in de basislijst is naast zijn naam een grote Z getekend. In het rapport van de controleronde schrijft de rechercheur bij zowel Goudsmid als Mozes Stad*: "Wegens ziekte van gezinsleden geen evacuatie." Dus ook Abrahams vrouw kan blijven, om voor hem te zorgen. Zij is bovendien niet-joods. In het overzicht van de niet vertrokken joden (eind januari) wordt een ander argument gebruikt: "Hooge ouderdom." Datzelfde staat in het afsluitende overzicht van midden februari en in de burgemeesterslijst van 7 maart: "Des hohen Alters wegen." Abraham Goudsmit was inmiddels 80 jaar. Anna blijft ook. Haar naam wordt foutief als Rielkema gespeld en haar geboorteplaats als Winsum. Aannemelijk is dat het echtpaar hun Zaandamse woning ook later niet hoeft te verlaten.