ZWARTE, DE (J.)

J. de Zwarte en zijn dochter S. ('Tini')1

De uit Amsterdam (Zuider Amstellaan 129) afkomstige joodse familie De Zwarte (vader, moeder, dochter, zwager en schoonzuster) zat de tweede helft van de oorlog ondergedoken in de kleine woning van de communist Willem Muts. Die woonde aan het Oudelandsdijkje in Purmerend. Omdat de 12-jarige dochter Tini voor haar gezondheid meer in de buitenlucht moest vertoeven, verbleef ze regelmatig bij Maarten de Groot, Zandweg 126 in Wormer, een neef van Willem Muts. Die woonde daar alleen met zijn moeder. Zijn broer werkte in Duitsland, zijn vader zat opgesloten in Dachau, dus er was genoeg plek voor de gasten.

Inval

Op 6 februari 1945 werd op aanwijzing van buurman H. Muts, een NSB'er, een inval gedaan op het onderduikadres aan het Oudelandsdijkje. Alleen vader De Zwarte slaagde er in om de schuilkelder te bereiken en bleef onontdekt. De anderen werden afgevoerd. "De Duitsers kwamen en het leek wel of ze met tegenzin die mensen hebben weggehaald. Het waren gewone soldaten, geen SS'ers", zou Maarten de Groot later vertellen. De slachtoffers werden verdeeld over de gevangenissen aan de Weteringschans en de Amstelveenscheweg in Amsterdam en vervolgens, op 13 maart, naar Westerbork gebracht. Daar is de familie bevrijd. Vader De Zwarte is in de tussentijd ondergebracht bij Maarten de Groot in Wormer. Daar bleef hij tot de bevrijding. Via het Nationaal Steunfonds kreeg zijn onderdakgever maandelijks 80 gulden om te voorzien in de eerste levensbehoeften. Na de oorlog kwam de rest van de familie De Zwarte eveneens naar Wormer, waar zij nog een paar jaar hebben gewoond.

Verzetsmensen

Op dezelfde dag als de familie De Zwarte arresteerden de Duitsers twee verzetsmensen: Klaas de Boer uit Purmerend en Egbert Snijder uit Edam. Een plan van de regionale Knokploeg om beide verzetsleiders te bevrijden mislukte toen bleek dat ze tezamen met de joodse familie van Purmerend naar de gevangenis aan de Amsterdamse Weteringschans werden vervoerd. Zes dagen na hun aanhouding werden De Boer en Snijder in Haarlem gefusilleerd. Daarbij werd onder andere ook de Zaandamse verzetsman Walraven van Hall doodgeschoten.