VAS-LöWENSTEIN (BETS)
Gezin Bets Vas-Löwenstein (Amsterdam, 4-1-1895)1
Het huwelijk van Bets en de niet-joodse Hendrik-Jan Vas (Zaandam, 5-9-1893) vond plaats op 27 augustus 1919. Op de gezinskaart stond onder 'godsdienst' aanvankelijk NI (Nederlands Israëlitisch) en NH (Nederlands-Hervormd), later vervangen door 'geen'. Bets' echtgenoot was lange tijd als meteropnemer en geldophaler werkzaam bij de Zaandamse gasfabriek. Hij was tevens secretaris van de Zaandamse SDAP.
Woningen
Het echtpaar woonde aanvankelijk in bij Aaltje Klomp, de moeder van Hendrik-Jan en weduwe van Izaäc Vis. Aaltje woonde op het Otterspad 1. Daarna vonden ze een woning op de Plataanlaan 26. Daar werd Alida Martha (Zaandam, 13-4-1922) geboren. In 1926 ging het gezin naar de P.L. Takstraat 25. In 1930 verhuisden ze voor korte tijd naar de Sassenheimstraat in Amsterdam. Terug in Zaandam werd tot eind november 1930 onderdak gevonden bij Hendrik-Jans zwager W. Metselaar, op de Czaar Peterstraat 26. Het gezin Vas woonde tot de eerste oorlogsjaren op de Beukenlaan 1 in Zaandam.
Koog aan de Zaan
Niet lang na het gedwongen vertrek naar Amsterdam verhuisde het gezin naar Koog aan de Zaan. Bets was, na Sophie* en Hanna*, de derde dochter van Mozes Löwenstein* en Martha Löwenstein-Soesman* die in Koog woonde.
Vervolg
Bets kwam ondanks haar gemengde huwelijk in Westerbork en vermoedelijk Auschwitz terecht; zij droeg een getatoeëerd nummer op haar arm. Het gezin overleefde de oorlog.
Zie ook Bets Vas-Löwenstein* in Koog aan de Zaan.
1 Weitere Aufstellung nr. 4 (3 pers.); Evacuatierapporten; Informatie, behalve van de gezinskaart, van Max Olij (februari 2001)
.jpg)
17 januari 1942
Op 17 januari 1942 noteert politieman M., die vijf Nederlandse gemengd gehuwden op zijn looplijstje heeft staan, dat alleen het gezin Bartels-Drukker* 'gedeeltelijk vertrokken' is. De andere vier families krijgen de sleutels van hun verzegelde huizen terug, omdat volgens een latere bepaling 'de man Christen is'. Onder hen bevindt zich ook het gezin Vas-Löwenstein. De 'latere bepaling' blijkt afkomstig van SS-voorman Willy Lages. Op maandag 26 januari wordt ook dit gezin verordonneerd dat het voor 2 februari naar Amsterdam moet verhuizen. Hun meubilair mogen ze meenemen. Men hoort een verklaring van geen bezwaar te ondertekenen. In de rapporten van 2 februari 1942, de dag dat het daadwerkelijke vertrek van de nog in Zaandam verblijvende joodse huishoudens wordt gecontroleerd, ontbreekt de naam Vas-Löwenstein. In de losse notitie uit die tijd met de namen van de 'arische' wederhelften wordt Hendrik-Jan Vas niet genoemd. Hun adres in Amsterdam staat evenmin beschreven.