FRäNKEL (ANTON)
Anton Israël Fränkel (Wenen, 29-4-1896)1
De ongehuwde Anton Fränkel kwam in 1939 of 1940 als vluchteling vanuit Berlijn naar Zaandam. Daar woonde deze metaalarbeider ('Metallurge') op de Beethovenstraat 4 samen met het oudere echtpaar Herzfeld-Rollmann* en Adolf Frankenstein*.
Onderduik
Anton werd op 13 oktober 1940 op verzoek van de Amsterdamse douane-recherche bij de politie ontboden om voor verhoor door de verificateur naar Amsterdam te gaan.2 Fränkel kwam niet opdagen. Zijn hospita -dit moet wel Friederika Herzfeld-Rollmann zijn- verklaarde dat hij die nacht niet is thuisgekomen. Toen de politie terugkwam vertelde ze dat hij vaak bij ene Steijn in de Hudsonstraat 1 te Amsterdam verbleef. Fränkel werd niet gearresteerd. Een dergelijke oproep, nu van de Sicherheitsdienst, kregen in 1940 en 1941 ook drie andere Duitsers uit Zaandam. Anton Fränkel was gewaarschuwd, en dook nog voor 17 januari 1942 onder. Er waren drie anderen die zich op deze manier aan de Zaandamse jodenevacuatie onttrokken: Otto Kaplan*, Ludwig Kunz* en Harry Pollak*, allen Duits vluchteling.
Vervolg
Anton Fränkel overleefde de oorlog.
1 Aufstellung nr. 17 (Duitser-1 pers.); Evacuatierapporten; Burgemeesterslijst 9 maart 1942; H6-7; in een politierapport staat overigens het geboortejaar 1890
2 GAZ, SA Zaandam 175
.jpg)
19 januari 1942
'Fränkel, Anton Israël (1)' staat op maandagmorgen 19 januari met zijn medebewoners en zijn buren van de Beethovenstraat vermeld op het briefje van rechercheur Johan Jongepier. De politieman noteert: "Op vrijdag 16 januari naar Amsterdam vertrokken. Herzfeld wist niet waar hij verbleef. Het was hem bekend dat hij moest worden geëvacueerd." Op de vertrekoverzichten van eind januari en de eerste helft van februari staat bij zijn naam steeds: "Spoorloos." De burgemeester van Zaandam noteert: "Spurlos verschwunden." Van een weg te halen inboedel is geen sprake.