Groot, de (Florence)

Laatste wijziging: 26 april 2016

Florence de Groot (Hilversum, 14-10-1933 – Haifa, Israël, mei 2015)1

De nog jonge Florence de Groot kwam na een onderduikadres in Santpoort in Wormerveer terecht. Ze overleefde de oorlog.

Zwerftocht

Florence was een dochter van radiohandelaar Israël de Groot (Utrecht, 27-3-1891) en Duifje de Groot-Blok (Den Haag, 18-12-1898). Ze had één broer, Levi (‘Louis’) (Utrecht, 29-8-1917). Ouders en dochter woonden aan de Badhuisweg 21 in Den Haag. Toen ze daar weg moesten, kon Florence onderduiken bij de in Wormerveer geboren Pieter Kraaijer, die met zijn echtgenote Klasina op de Duinweg 43 in Santpoort woonde. Het werd het begin van een zwerftocht langs elf onderduikadressen. Haar nichtje Rachel de Groot* kon eveneens terecht op het Santpoortse adres.

Illegaliteit

Op zeker moment werd het te gevaarlijk geacht bij de Kraaijers, omdat hun zoon Pieter actief was in de illegaliteit. Florence en Rachel moesten weg. Begin 1943 waren ze kort enkele ogenblikken te gast bij radiomonteur Cees Stolp (Wormerveer, 19-10-1904) en diens vrouw Lies Stolp-Meijns (Wormerveer, 31-7-1909), die in de Wormerveerse Delistraat 48 woonden. Hier was haar neef Levie de Groot* ondergedoken, de broer van Rachel. De meisjes werden vervolgens ondergebracht bij een verder onbekende, niet gehuwde vrouw, mogelijk ook in Wormerveer. Toen ze daar eveneens weg moesten, werd er voor Florence een adres gevonden in Hilversum, vermoedelijk bij Jan en Nel Moene. Daarna verbleef zij tot de bevrijding op enkele andere onderduikadressen.

Stijkelgroep

De ouders van Florence maakten eveneens de bevrijding mee. Vader Israël werd al in het voorjaar van 1941 gearresteerd wegens geldinzameling voor de Stijkelgroep, een landelijk opererende verzetsorganisatie met veel medewerkers in de Zaanstreek. Israël werd bijna een jaar lang opgesloten in het Huis van Bewaring aan de Amsterdamse Weteringschans. Daar maakte hij kennis met Pieter Kraaijer. Toen Israël de Groot in 1942 werd vrijgelaten, besloot hij met zijn vrouw en dochter onder te duiken. Vader en moeder kwamen in Hilversum terecht, Florence dus bij Pieter en Klasina Kraaijer.

Vlucht

Florences broer Louis, die voordien in Scheveningen woonde, werd tijdens de oorlog tewerkgesteld op een vliegveld bij Amiens. Hij vluchtte naar Parijs, waarschijnlijk in een poging om naar Engeland te reizen. In Parijs werd hij op 9 mei 1941 als gevolg van verraad opgepakt en via Nederland naar Auschwitz getransporteerd. Daar stierf Louis de Groot op 9 juni 1943.

Ouders

Voor vader en moeder De Groot was het verlies van Louis onverteerbaar. Volgens haar zoon Shai hadden ze een minder hoge dunk van Florence, die minder slim zou zijn, een grote mond had en vanaf haar twaalfde rookte. “Ze had een moeilijke, droevige jeugd, met een kwade vader, een egoïstische moeder. Een huis in rouw, geen begrip, geen warmte.” Volgens Shai Schellekes zou Florence zich de rest van haar leven lief, aardig en aangepast gedragen. Al op de eerste dag van haar onderduik had haar moeder Florence geleerd dat ze nooit iets mocht vragen. “En zo leefde ze sindsdien ook. Ze had de instelling: wij hebben niets meegemaakt, we zaten alleen maar ondergedoken.”

Maurice Schellekes

In wat Shai ‘de hiërarchie van het leed’ noemde stond zijn vader, Maurice Schellekes -geboren als Schellevis- (Zandvoort, 20-11-1922 – Haifa, 3-2-1988), een stuk hoger als gevolg van een verblijf in onder meer Auschwitz dat eind 1942 begon en pas bij de bevrijding in januari 1945 eindigde. Hij moest in Auschwitz als lid van een Sonderkommando doden afvoeren naar massagraven en als lid van het Kanada Kommando bagage in beslag nemen van nieuw aangekomen kampgevangenen. Zijn kracht, intelligentie en een flinke dosis geluk maakten dat Maurice Schellekes (ternauwernood) Auschwitz, de dodenmarsen van 1945 en het in Oostenrijk gelegen kamp Ebensee overleefde. De Amerikanen stelden hem na de oorlog aan als burgemeester van enkele Zuid-Duitse dorpen, Riederau am Ammersee. Eind jaren veertig keerde hij terug naar Nederland, waar hij een talentvol kleermaker werd in Den Haag.

Zang 

Maurice Schellekes begon in de Wagenstraat een eigen, al snel succesvolle zaak. Toen hij in zijn vrije tijd met zijn sportauto naar zijn zangleraar ging zagen Florence en haar moeder, die er tegenover woonden, de knappe vrijgezel. Ze nodigden hem uit om eens te komen eten. Het kwam uiteindelijk tot een huwelijk tussen Florence en Maurice. Daaruit werd in 1956 hun enige kind geboren, Shai. In 1963 verhuisde het gezin naar Haifa. Waar ze voor de oorlog seculiere joden waren, ontwikkelden ze zich in Israël tot gelovigen. Op zijn 65-ste stierf Maurice Schellekes, die na zijn vroege pensioen voorzanger was geworden in een liberale synagoge van Haifa. Florence was toen pas 55, maar wilde volgens haar zoon geen nieuwe partner meer, ‘want niemand was zo fantastisch als mijn vader.’ Ze zou haar echtgenoot 28 jaar overleven.

Voetnoten

1 Informatie van Henk Krigee uit Zaandam (30-8-2009 en 21-5-2019); http://home.hccnet.nl/r.bobbe/huisman/huisman.htm; www.joodsmonument.nl; Jerusalem Post (21-5-2015); De Volkskrant (23-4-2019)