Swaluw (Helena)

Laatste wijziging: 5 mei 2016

Helena (‘Lenny/Len’) Swaluw (Antwerpen, 24-4-1921)1

Tot 1943 woonde de in België geboren Len Swaluw met haar haar ouders en broer Harry Lehman (Amsterdam, 24-6-1916) in de Amsterdamse Deurloostraat 115 I. Ze was 22 toen ze in juni 1943 onderdook op de tjalk de Dankbaarheid, die geruime tijd in Nauerna lag aangemeerd.

Fiets

Samen met haar nicht Louise (‘Loeki’) Nijkerk, die met haar vader op hetzelfde adres woonde, werd Len door Dankbaarheid-eigenaar Klaas Schot op de fiets opgehaald uit Amsterdam. Schots echtgenote Truus vormde de verbinding tussen het schip en de woning van het echtpaar Schot in Alkmaar. Ze zorgde voor voedsel en schone kleding. Bootsman Cor Mol (1908) assisteerde zijn vriend Klaas aan boord. Len Swaluw zou tot februari 1945 op het schip blijven. Toen moest de boot ontruimd worden, omdat de Duitsers alle schepen confisqueerden. Klaas Schot zocht vervolgens een andere schuilplaats voor Swaluw en de twee andere joodse onderduikers, Loeki Nijkerk* en Jacques Schatz*. Mede daardoor overleefden ze de oorlog. De onderduikers moesten een verklaring tekenen dat Klaas zowel hen als zichzelf bij ontdekking door de Duitsers zou doden. In de jeugdroman De schipper van de Dankbaarheid is Len Swaluw herkenbaar in het personage Hennie Davids.

Vervolg

Lens ouders overleefden de oorlog niet. Vader Michael stierf op 13-11-1942 in Auschwitz, waar haar moeder Maria al op 5 oktober van dat jaar om het leven was gebracht. Haar broer Harry Lehman overleefde de oorlog wel. Na de bevrijding moedigden Klaas Schot en zijn vrouw Truus Len aan om joodse vrienden te zoeken. Ze trouwde de joodse Arnold Hans van Esso (Zwolle, 16-11-1922), met wie ze in 1948 naar Gwar An in Israël emigreerde. Daar nam ze de voornaam Irit aan. Zij en Arnold (inmiddels Uri geheten) kregen twee dochters.

Zie verder Jacob/Jacques Schatz* in Assendelft.

Zie ook Helena Swaluw* in Wormerveer.

Voetnoten

1 Bruin, J. de, De schipper van de Dankbaarheid (Alkmaar, 1985); Rechtvaardigen onder de Volkeren; www.joodsmonument.nl; www.dutchjewry.nl; Stadsarchief Amsterdam, archiefkaart en woningkaart