Bing (Mirjam)

Mirjam Bing (Amsterdam, 5-10-1935)¹

Het gezin Bing woonde in de Amsterdamse Dintelstraat 6. Vader Ernst (Groningen, 26-4-1905 – Amsterdam, 17-10-1972) werkte als leraar Duits op een mulo in de hoofdstad. Zijn echtgenote was Sarah Bing-Barnstijn (Groningen, 14-8-1907 – Groningen, 7-3-1947). Tijdens de mobilisatietijd van 1939 raakte Ernst Bing bevriend met de opgeroepen dienstplichtige Cees de Jager (Zaandam, 24-9-1907) uit Koog aan de Zaan. Hij en zijn vrouw Trijnie de Jager-Hartmans (Zaandijk, 28-7-1906) zouden Mirjam opnemen in hun gezin.

Voorjaar 1942
Omstreeks mei 1942 ging Cees de Jager naar de Dintelstraat en zei tegen zijn joodse vriend: “Jullie moeten maken dat je wegkomt, want het gaat niet goed. Wij nemen je dochter in huis.” Aldus geschiedde: Mirjam kwam bij de De Jagers en hun kinderen Kees (1936) en de in november 1943 geboren Riek te wonen, in de Boschjesstraat 9. Tegen de buitenwereld werd verteld dat ze een nichtje uit het gebombardeerde en geëvacueerde Rotterdam was.

Marjan
Mirjam kreeg een schuilnaam: Marjan de Jager. Samen met haar nieuwe ‘broertje’ bezocht ze School B in Koog aan de Zaan. Schoolhoofd Bouma werd in vertrouwen genomen over Mirjams ware identiteit, in de wetenschap dat hij ‘goed’ was. Vlak voor de geboorte van Riek, die een zware druk legde op de familie De Jager, verhuisde Mirjam tijdelijk naar de kinderloze familie Van der Veen, die in de Koogse Irisstraat 57 woonde.

Echtpaar Van der Veen

Begin 1944 werd het te gevaarlijk bij deze kennissen van de De Jagers. Kantoorbediende Hendrik (‘Dirk’) van der Veen (15-5-1907) deed ook ander verzetswerk en belandde zelfs vanaf 26-1-1944 tot aan de bevrijding in respectievelijk gevangenissen en kampen. Volgens Van der Veen was er sprake van ‘verraad van de in mijn illegale werk geholpen onderduiker Gerrit Dimmers, Westzanerdijk, Zaandam’. Maria van der Veen-Bongaardt (15-6-1905/10-6-1958) schreef daar in 1957 over dat ze samen met haar echtgenoot in de bezettingstijd diverse onderduikers van bonkaarten en persoonsbewijzen voorzag. De bonkaarten werden verkregen via de heer J.[an] Breeker, agent van politie, Irisstraat 52, Koog aan de Zaan. Bij afgifte van bonkaarten werden door mij aan de moeder van een der onderduikers, werd dit door de betrokken jongeman, die juist binnenkwam, opgemerkt. Toen enkele weken later deze persoon werd gearresteerd wegens diefstal van vee en clandestien slachten en hem werd gevraagd hoe hij aan bonkaarten kwam, noemde hij de naam ‘van der Veen’, waarna in de nacht van 25 op 26 Januari 1944 de arrestatie volgde van mijn man.”

Vught

“Na een verblijf van 6 weken in de gevangenis aan de Amstelveenseweg te Amsterdam, werd mijn man naar Vught gebracht en een half jaar later naar Allach-Dachau getransporteerd. Eind Mei 1945 kwam hij totaal uitgeput thuis. Gedurende zijn afwezigheid ging ik door met het rondbrengen van bonkaarten, zij het dan ook in mindere mate. (…) Voor de arrestatie van mijn man hadden wij een Joods meisje in huis, dat echter juist voor 25 januari 1944 naar een ander adres was overgebracht, daar wij het risico in verband met ons werk, te groot vonden.”

Echtpaar Stoker
Mirjam Bing keerde weer terug naar het gezin De Jager. Begin 1944 werd ze door ‘een tante uit Groningen’ opgehaald en naar Heerenveen gebracht. Deze tante was Sara Tetta Barnstijn-Bleeker. Mirjam kwam terecht bij onderwijzer Roel Stoker (1908) en diens vrouw Antje Stoker-van der Neut (1913). Ze bleef haar schuilnaam Marjan de Jager houden en kreeg in Heerenveen les op Stokers’ school. Haar ouders waren op dat moment ondergedoken bij de familie Brouwer in Kortezwaag-Gorredijk, 20 kilometer noordoostelijk van Heerenveen.

Na de bevrijding

Het hele gezin Bing overleefde de oorlog. De familie De Jager hield ook na de oorlog contact met Mirjam en haar ouders. In 1947 overleed Sarah Bing aan kanker. Ernst hertrouwde met Henny Rudelsheim (Watergraafsmeer, 14-10-1919 – 21-3-2010). Zij was een joodse overlevende van onder meer concentratiekamp Theresienstadt, waar ze als verpleegster werkte. Op 22-2-1951 kreeg het echtpaar een dochter, Ruth.